Quỹ bảo trì chung cư hàng trăm tỷ: đề xuất cưỡng chế chủ đầu tư chây ì

Khoản quỹ bảo trì chung cư — 2% giá trị căn hộ mà mỗi cư dân đóng khi mua nhà — đang trở lại nghị trường. Tại các tòa nhà quy mô lớn, số tiền này có thể lên tới hàng trăm tỷ đồng, nhưng thực tế vẫn có chủ đầu tư giữ lại hoặc chậm bàn giao. Vấn đề được nhiều đại biểu Quốc hội mổ xẻ khi góp ý dự án Luật Nhà ở (sửa đổi) chiều 22/10.

Hàng trăm tỷ đồng của cư dân bị giữ lại

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cho biết, dù luật đã buộc chủ đầu tư bàn giao kinh phí bảo trì cho ban quản trị sau khi ban này được lập, trên thực tế không ít chủ đầu tư chây ì hoặc kéo dài việc chuyển tiền. Đây là nguồn lực chung để sửa chữa, duy tu công trình, nên việc bị chiếm giữ ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống cư dân.

Theo ông, tranh chấp quỹ bảo trì giữa chủ đầu tư và ban quản trị vẫn là điểm nóng trong vận hành nhà chung cư, kéo dài nhiều năm ở không ít dự án và thường chỉ được giải quyết sau khi cư dân khiếu nại gay gắt. Vì vậy, quy định cho phép cưỡng chế bàn giao là cần thiết — dù bản thân đại biểu cũng băn khoăn về khả năng thực thi trên thực tế, bởi việc xác định tài khoản, phong tỏa và chuyển tiền đòi hỏi sự phối hợp của nhiều cơ quan.

Lo ngại dự thảo nới lỏng kiểm soát

Đại biểu Tô Huy Vũ (Hà Nội) cảnh báo một hướng ngược lại: dự thảo đang bỏ bớt các cơ chế kiểm soát quan trọng. Ông dẫn chứng, Điều 104 đã lược bỏ những mốc thời hạn 30, 15, 10 ngày cùng thẩm quyền cưỡng chế thu hồi khoản 2% vốn có trong Luật Nhà ở năm 2023. Trong khi đó, Điều 105 không còn cấm ban quản trị lấy tiền bảo trì chi cho quản lý, vận hành, cũng bỏ luôn yêu cầu về hóa đơn và báo cáo tại hội nghị nhà chung cư.

Đề xuất "bốn chốt chặn" bảo vệ quỹ

Từ đó, ông Vũ kiến nghị khôi phục một bộ bốn lớp bảo vệ cho quỹ bảo trì:

• Tiền phải nằm trong một tài khoản riêng được phong tỏa;
• Có thời hạn và thẩm quyền cưỡng chế rõ ràng;
• Cấm dùng quỹ cho hoạt động quản lý, vận hành tòa nhà;
• Mọi khoản chi phải gắn với kế hoạch bảo trì dài hạn và được báo cáo trước hội nghị nhà chung cư.

Đại biểu cũng đặt ra một khoảng trống cần lấp: ai chịu trách nhiệm giữ quỹ trong giai đoạn chung cư chưa lập được ban quản trị? Nếu chuyển thêm thẩm quyền cho chính quyền cấp xã, việc đó phải đi kèm đánh giá năng lực, tiêu chí cụ thể và nguồn nhân lực, kinh phí tương xứng. Bạn đọc theo dõi thêm các thay đổi của dự thảo tại chuyên mục pháp lý - chính sách.

Góc nhìn OpenHouse

Với người đang hoặc sắp mua chung cư, quỹ bảo trì là "của để dành" cho chính tòa nhà mình ở — thang máy, máy bơm, chống thấm về sau đều trông vào đó. Khi chọn dự án, nên hỏi rõ quỹ bảo trì đã được chuyển vào tài khoản riêng chưa và ban quản trị có công khai thu chi không. Một tòa nhà minh bạch quỹ bảo trì thường là tòa nhà được vận hành tử tế, và điều đó phản ánh vào cả giá trị căn hộ theo thời gian.