Đề xuất đánh thuế 0,2% đất bỏ hoang: cao gấp 7 lần đất ở trong hạn mức

Một đề xuất đáng chú ý với người giữ đất: thuế đất bỏ hoang có thể bị nâng lên mức 0,2%. Sáng 23/10, trong khuôn khổ Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, Chính phủ đã trình phương án này cùng dự án luật sửa đổi ba luật thuế liên quan.

Đề xuất đánh thuế đất bỏ hoang cụ thể ra sao?

Theo tờ trình do Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày, dự thảo bổ sung vào Điều 7 Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp mức thuế suất 0,2% áp cho ba nhóm: đất bỏ hoang, đất không đưa vào sử dụng và đất chậm đưa vào sử dụng. Mục tiêu là cụ thể hóa chủ trương tại Nghị quyết 21 của Đảng.

Đáng nói, 0,2% là mức cao nhất trong sắc thuế này hiện nay — ngang với thuế áp cho đất lấn chiếm và cao gấp bảy lần so với đất ở nằm trong hạn mức. Việc xác định thế nào là đất bỏ hoang hay chậm sử dụng sẽ dựa trên quy định của pháp luật đất đai. Cùng với đó, dự thảo còn bổ sung diện miễn thuế cho cơ sở giáo dục tại Điều 9. Nếu được thông qua tại kỳ họp này, luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.

Cơ quan thẩm tra lo ngại điều gì?

Ông Phan Văn Mãi, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính, khi đọc báo cáo thẩm tra cho hay cơ quan này về cơ bản đồng tình với hướng đánh thuế nói trên. Dù vậy, một loạt điểm còn vướng đã được chỉ ra:

• Dự thảo đưa ra mức 0,2% nhưng chưa làm rõ nó quan hệ thế nào với mức 0,15% đang áp cho đất dùng sai quy định;
• Luật Đất đai sửa đổi mới chỉ định nghĩa "đất bỏ hoang", chưa có khái niệm đất không hoặc chậm đưa vào sử dụng, trong khi lại đã quy định tiền sử dụng đất và tiền thuê đất tăng thêm với dự án chậm triển khai — dễ dẫn tới đánh trùng nghĩa vụ;
• Với ưu đãi giáo dục, Nghị quyết 71 chỉ nêu giảm tiền thuê đất cho cơ sở trong nước, còn dự thảo lại miễn thuế cho mọi cơ sở, kể cả vốn ngoại.

Từ đó, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ thống nhất khái niệm và tiêu chí với Luật Đất đai, tránh một mảnh đất phải gánh hai lần nghĩa vụ, đồng thời quy định rõ ai xác định, công bố và chia sẻ dữ liệu cho cơ quan thuế để chính sách chạy được trên thực tế.

Người có đất nên hiểu thế nào?

Thông điệp chính sách khá rõ: đất mua rồi để không, ôm chờ tăng giá sẽ phát sinh chi phí giữ đất đáng kể nếu bị xếp vào diện bỏ hoang. Tuy nhiên, ranh giới giữa "đang chờ triển khai hợp lý" và "chậm đưa vào sử dụng" vẫn phải chờ các tiêu chí cụ thể trong luật đất đai. Trước khi luật có hiệu lực, chủ đất nên rà lại hiện trạng sử dụng từng thửa. Bạn đọc có thể theo dõi thêm diễn biến chính sách ở chuyên mục pháp lý - chính sách.

Góc nhìn OpenHouse

Nếu thành luật, đây là một tín hiệu nắn dòng tiền: giảm động lực đầu cơ đất để hoang, khuyến khích đưa đất vào khai thác thật. Với nhà đầu tư cá nhân, bài học là tính cả chi phí nắm giữ vào bài toán lời lỗ, thay vì chỉ nhìn vào mức tăng giá kỳ vọng. Với người mua ở thực, chính sách này ít tác động trực tiếp, nhưng về dài hạn có thể giúp nguồn cung đất được sử dụng hiệu quả hơn.