Khu thương mại tự do Mộc Bài: Tây Ninh đề xuất gỡ 3 điểm nghẽn lớn

Phương án khu thương mại tự do Mộc Bài vừa được tỉnh Tây Ninh đưa ra bàn tại cuộc họp do Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chủ trì ngày 28/9. Thay vì xin một bộ cơ chế đặc thù riêng, địa phương đề nghị các bộ, ngành hướng dẫn nghiên cứu mô hình này ngay trên các khu chức năng đã có trong quy hoạch cửa khẩu.

Đây là tín hiệu đáng chú ý với cả doanh nghiệp lẫn người quan tâm bất động sản vùng biên, bởi một khu thương mại tự do nếu hình thành sẽ kéo theo nhu cầu đất công nghiệp, kho vận và nhà ở cho lao động.

Mộc Bài đang tắc ở đâu?

Được lập từ năm 1998, khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài nằm trên trục xuyên Á, sát biên giới Việt Nam - Campuchia và được kỳ vọng là đầu mối giao thương của cả vùng Đông Nam Bộ. Đến nay nơi này có 59 dự án còn hiệu lực: 34 dự án trong nước với vốn đăng ký hơn 8.500 tỷ đồng và 25 dự án FDI đạt hơn 488 triệu USD.

Dù vậy, tốc độ phát triển vẫn chậm so với tiềm năng. Bộ Tài chính chỉ ra ba nút thắt cần tháo:

• Kết nối và hạ tầng còn rời rạc, chưa đồng bộ;
• Thiếu dự án đủ lớn để dẫn dắt và tạo chuỗi giá trị;
• Thông quan, logistics và mức liên thông với cửa khẩu Bavet phía Campuchia còn yếu.

Tây Ninh định gỡ bằng cách nào?

Tỉnh xác định ba việc phải tập trung: hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối, nâng chất dịch vụ logistics - thông quan, và kéo về những dự án quy mô lớn. Cao tốc TP.HCM - Mộc Bài đang được triển khai để nối thẳng vào cửa khẩu, song song với hướng đi cửa khẩu số, cửa khẩu thông minh nhằm rút ngắn thời gian làm thủ tục.

Ở tầm chính sách, Tây Ninh đồng tình bỏ hướng xây cơ chế đặc thù riêng, chuyển sang nghiên cứu lập khu thương mại tự do. Tỉnh cũng đề xuất áp dụng mô hình “một cửa, một lần dừng” cho cặp cửa khẩu Mộc Bài - Bavet, đồng thời tháo gỡ quỹ đất dành cho logistics.

Vùng nào có thể hưởng lợi?

Với người mua nhà và nhà đầu tư cá nhân, điểm cần theo dõi là trục cao tốc TP.HCM - Mộc Bài và các xã dọc hành lang xuyên Á. Khi hạ tầng thông quan tăng tốc, nhu cầu kho bãi, nhà xưởng và nhà ở công nhân quanh khu kinh tế thường nhích theo trước tiên. Người quan tâm có thể tham khảo thêm các tin quy hoạch và danh mục dự án đang mở bán để so sánh vị trí.

Cùng ngày, Chính phủ cũng xem xét đề án khu hợp tác kinh tế qua biên giới tại cửa khẩu quốc tế Lào Cai, cho thấy hướng khai thác kinh tế cửa khẩu đang được đẩy đồng loạt ở cả hai đầu đất nước.

Góc nhìn OpenHouse

Đề xuất mới dừng ở khâu nghiên cứu, nên đây là câu chuyện trung - dài hạn chứ chưa phải sóng giá tức thời. Điều đáng giá là tỉnh chọn cách gắn khu thương mại tự do vào quy hoạch sẵn có thay vì xin cơ chế rời, giúp lộ trình rõ ràng hơn. Nhà đầu tư cá nhân nên bám tiến độ cao tốc TP.HCM - Mộc Bài như thước đo thực chất, thay vì mua theo tin đề xuất.