Không gian ngầm TP.HCM: thành phố tính làm gì dưới lòng đất?

Không gian ngầm TP.HCM sắp có khung pháp lý riêng. Chiều 21/9, tại kỳ họp thứ 5, HĐND thành phố thảo luận tại tổ về hai dự thảo nghị quyết do UBND thành phố trình: một về chính sách quản lý, khai thác, sử dụng không gian ngầm và phát triển công trình ngầm; một về trình tự lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch không gian ngầm.

Vì sao thành phố phải đi xuống lòng đất?

Lý do được UBND thành phố nêu khá trực diện. Mật độ dân cư, công trình và hoạt động kinh tế đều cao, trong khi nhu cầu lại phình ra ở hàng loạt hạng mục: bãi đỗ xe, đường sắt đô thị, công trình chống ngập, các đầu mối giao thông, hạ tầng kỹ thuật, trung tâm logistics và không gian thương mại dịch vụ.

Ở nhiều khu vực, quỹ đất trên mặt đất gần như không còn dư địa mở rộng. Khai thác lòng đất trở thành cách bổ sung không gian phát triển, giảm xung đột sử dụng đất và tăng năng lực kết nối cho giao thông công cộng.

Đã có công trình ngầm, nhưng thiếu một luật chơi chung

Thực tế thành phố đã có tầng hầm của nhiều công trình trên mặt đất, các công trình giao thông ngầm, hệ thống hạ tầng kỹ thuật và cả không gian thương mại dịch vụ dưới lòng đất.

Vấn đề là mỗi công trình được quản lý theo từng dự án riêng. Dữ liệu vị trí và cao độ chưa chuẩn hóa đồng bộ, thành phố cũng chưa có cơ chế thống nhất về đối tượng, diện tích hay độ sâu được phép khai thác. Luật Phát triển đô thị đã giao HĐND thành phố quy định các nội dung đặc thù này, nên nghị quyết là bước cụ thể hóa.

Bảy nguyên tắc cho quy hoạch không gian ngầm

Tờ trình về quy hoạch không gian ngầm đưa ra bảy nhóm nguyên tắc:

• Quy hoạch theo không gian ba chiều tính cả chiều sâu, lập trên phạm vi toàn thành phố và cụ thể hóa định hướng đã có trong quy hoạch tổng thể;
• Bảo đảm kết nối liên hoàn ở khu vực nhà ga đường sắt đô thị, khu vực TOD và các trung tâm đô thị mới;
• Phù hợp với đặc điểm địa chất và địa chất thủy văn vốn phức tạp;
• Xác định rõ khu vực ưu tiên, khu vực hạn chế và khu vực cấm xây dựng;
• Bảo vệ môi trường, nguồn nước ngầm, di sản, cùng yêu cầu phòng cháy chữa cháy, quốc phòng và an ninh;
• Kế thừa, không chồng chéo với những quy hoạch đã được phê duyệt;
• Khuyến khích thu hút đầu tư.

Đại biểu lo địa chất và di sản dưới lòng đất

Các đại biểu đồng tình về sự cần thiết của hai nghị quyết. Tuy vậy, đại biểu Phạm Trung Kiên, Bí thư Đảng ủy phường An Nhơn, lưu ý phải khảo sát, thăm dò và đánh giá địa chất thật kỹ, bởi bên dưới không chỉ có đất đá mà còn có thể có di sản, di tích lịch sử hay hiện vật khảo cổ.

Một số ý kiến khác đề nghị gắn chặt phát triển không gian ngầm với các tuyến đường sắt đô thị, đồng thời quy hoạch đồng bộ giữa phần ngầm và phần không gian trên cao.

Trung tâm sẽ làm trước: Quách Thị Trang, Lê Lợi, Nguyễn Huệ, Hàm Nghi

Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Được cho biết thành phố đang đứng trước cơ hội tăng tốc nhờ Luật Phát triển đô thị, trong đó có việc tháo gỡ vướng mắc kéo dài hơn 20 năm quanh quy hoạch không gian ngầm và bãi đậu xe.

Các vị trí được nêu tên gồm vòng xoay Quách Thị Trang cùng trục Lê Lợi, Nguyễn Huệ, Hàm Nghi. Điểm đáng chú ý là phần ngầm ở đây không chỉ dành cho chỗ đỗ xe mà còn bố trí trung tâm dịch vụ, thương mại — cách làm nhằm tạo nguồn thu để hoàn vốn và hút đầu tư xã hội hóa.

Tinh thần được quán triệt tới các sở, ngành là khẩn trương và chủ động: ban hành trước khung chính sách cốt lõi, sau đó điều chỉnh, bổ sung khi thực tiễn phát sinh vấn đề mới. Chủ tịch HĐND thành phố Võ Văn Minh ghi nhận các góp ý và đề nghị các ban chuyên môn nghiên cứu thêm.

Góc nhìn OpenHouse

Với người mua nhà, không gian ngầm nghe xa vời nhưng lại chạm tới hai thứ rất gần: chỗ đỗ xe và khả năng đi bộ tới ga metro. Khu vực có quy hoạch ngầm kết nối với nhà ga thường là nơi giá trị bất động sản được củng cố bền hơn so với các khu chỉ dựa vào hạ tầng mặt đất.

Dù vậy, đây mới là dự thảo nghị quyết đang thảo luận. Trước khi đổ tiền theo kỳ vọng "gần ga, có ngầm", hãy đối chiếu vị trí cụ thể với bản đồ quy hoạch được công bố và theo dõi các quyết định quy hoạch mới thay vì tin vào lời quảng cáo.