Đấu giá đất ở: đề xuất nâng tiền cọc lên tới 50%, cấm người bỏ cọc tham gia

Đấu giá đất ở sắp bước vào một khuôn khổ chặt hơn. Sáng 19/10, tại kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa XVI, dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) được trình với 7 chương, 64 điều, trong đó hai điểm được quan tâm nhất là nâng tiền đặt trước và chế tài mạnh với người bỏ cọc.

Vậy người có ý định mua đất qua đấu giá sẽ phải chuẩn bị khác đi như thế nào?

Tiền đặt trước đấu giá đất ở có thể lên tới 50%

Thay đổi đáng chú ý nhất nằm ở khoản tiền phải nộp trước khi vào cuộc. Với quyền sử dụng đất giao cho cá nhân làm đất ở, dự thảo đề xuất nâng mức đặt trước lên khoảng 20% đến 50% giá khởi điểm. So với mặt bằng cũ, đây là ngưỡng cao hơn hẳn, nhằm buộc người tham gia phải thực sự có nhu cầu và năng lực tài chính.

Mục tiêu là chặn kiểu trả giá trên trời rồi quay lưng, vốn từng gây nhiễu loạn nhiều phiên đấu giá đất thời gian qua. Cùng hướng này, dự thảo quy định ai đã nộp hồ sơ, đóng tiền đặt trước hợp lệ và có mặt tại phiên thì mặc nhiên được xem là chấp nhận trả giá tối thiểu bằng giá khởi điểm, qua đó loại bớt thành phần tham gia chỉ để làm giá.

Bỏ cọc: mất tiền và bị cấm đấu giá

Dự thảo bổ sung chế tài rõ ràng cho hành vi trúng rồi tháo chạy. Theo đó, cá nhân trúng đấu giá quyền sử dụng đất ở nhưng bỏ cọc sẽ bị cấm tiếp tục tham gia các cuộc đấu giá loại đất này. Nặng hơn, nếu người trúng vi phạm pháp luật khiến kết quả bị hủy, khoản tiền đặt trước sẽ không được hoàn lại mà dùng để bảo đảm nghĩa vụ bồi thường thiệt hại.

Thông điệp khá dứt khoát: tham gia đấu giá đất không còn là cuộc chơi có thể rút lui vô hại. Người mua cần tính kỹ khả năng thanh toán trước khi đặt cọc, bởi rủi ro giờ đây gắn trực tiếp vào túi tiền và cả quyền tham gia những phiên sau.

Những điểm mới khác người mua nên nắm

Bên cạnh hai nội dung trên, dự thảo còn nhiều điều chỉnh về thủ tục:

• tài sản là bất động sản chỉ cần niêm yết tại UBND cấp xã;
• bắt buộc đấu giá trực tuyến với tài sản thuộc sở hữu toàn dân có giá khởi điểm từ 200 triệu đồng trở lên;
• áp dụng thủ tục rút gọn cho tài sản giá trị nhỏ hoặc cần xử lý nhanh;
• lập một chương riêng cho đấu giá tài sản tự nguyện, cho phép chủ sở hữu thỏa thuận cách thức linh hoạt hơn.

Những thay đổi này hướng tới một sân chơi minh bạch và dễ kiểm chứng hơn, đặc biệt khi dữ liệu đấu giá trực tuyến có thể truy vết. Bạn đọc quan tâm chính sách đất đai có thể theo dõi thêm tại chuyên mục pháp lý - chính sách.

Ở phía thẩm tra, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đồng tình với mục tiêu tăng trách nhiệm người tham gia, nhưng lưu ý mức trần 50% là khá cao. Cơ quan này lo ngại ngưỡng đó có thể làm tăng chi phí vốn, thu hẹp số người đủ điều kiện dự giá và giảm tính cạnh tranh, nên đề nghị bổ sung số liệu cùng căn cứ chọn khung 20%-50%.

Góc nhìn OpenHouse

Nếu được thông qua, luật mới sẽ sàng lọc mạnh người tham gia đấu giá đất: ít nhà đầu cơ lướt sóng hơn, nhưng cũng đòi hỏi người mua thật phải chuẩn bị dòng tiền lớn ngay từ vòng đặt trước. Với người có nhu cầu ở thực, đây là tín hiệu tích cực vì giá trúng sẽ sát giá trị thật hơn, ít bị thổi ảo. Lời khuyên là chỉ tham gia khi đã chắc chắn về nguồn tiền thanh toán đúng hạn, vì khoản đặt trước giờ có thể lên tới một nửa giá khởi điểm và mất trắng nếu bỏ cọc.